Tajemnice pod wiejskim dachem — o „Pensjonacie pod tańczącymi ogniami”

W małych miejscowościach tajemnice mają wyjątkową zdolność przesiadywania przy kuchennym stole razem z domownikami. Niby wszystko toczy się swoim spokojnym rytmem — ktoś zamiata podwórko, ktoś rozwiesza pranie, ktoś zagląda przez firankę „zupełnie przypadkiem” — a jednak wystarczy jedno niewyjaśnione zniknięcie, by cała okolica zaczęła żyć domysłami. „Pensjonat pod tańczącymi ogniami” Urszuli Gajdowskiej bardzo dobrze wykorzystuje właśnie ten klimat prowincjonalnych sekretów, niedopowiedzeń i ludzi, którzy wiedzą o sobie więcej, niż chcieliby przyznać. To historia balansująca między lekkim kryminałem a obyczajową opowieścią o relacjach, rodzinnych napięciach i sprawach, które nigdy nie są tak proste, jak początkowo się wydają.

Już sam pensjonat staje się czymś więcej niż miejscem akcji. To przestrzeń pełna ludzi, emocji i niedopowiedzeń. Takie miejsce, gdzie każdy pokój zdaje się skrywać własną historię, a za uprzejmymi uśmiechami mieszkańców i gości kryją się rzeczy, o których nie mówi się głośno. Wiejski klimat został oddany bardzo naturalnie — bez przesadnego lukrowania i bez sztucznego dramatyzmu. Czuć atmosferę małej społeczności, w której plotki rozchodzą się szybciej niż zapach świeżo pieczonego ciasta, a jedno dziwne wydarzenie wystarczy, by wszyscy zaczęli patrzeć na siebie nieco podejrzliwiej.

Fabuła opiera się na dwóch głównych wątkach. Pierwszy dotyczy zaginięcia Wawrzyńca, męża właścicielki pensjonatu. To właśnie ten motyw początkowo wydaje się najważniejszy i zapowiada historię z mocniejszym kryminalnym pazurem. Drugim istotnym elementem są losy Norberta Narożnego i jego bratanka. I trzeba przyznać, że właśnie tutaj książka pokazuje największy potencjał.

Norbert jest bohaterem, który od początku wzbudza ciekawość. Zbyt uprzejmy, zbyt spokojny, zbyt idealny, by nie budzić podejrzeń. W takich historiach człowiek szybko zaczyna się zastanawiać, co kryje się pod tą starannie poukładaną fasadą. Autorka bardzo umiejętnie pokazuje napięcia rodzinne i relacje między bohaterami, a przy tym nie podaje wszystkiego na tacy. Dzięki temu wokół Norberta przez długi czas utrzymuje się aura tajemnicy.

Równie interesująco wypada wątek jego bratanka. To właśnie ta część historii ma w sobie najwięcej emocjonalnego napięcia i momentami wydaje się nawet ciekawsza od głównej zagadki zaginięcia. Relacje rodzinne, niewypowiedziane pretensje i trudne doświadczenia sprawiają, że bohaterowie stają się postaciami dość tajemniczymi. Są osobami z własnym bagażem emocji i problemów.

Cała historia rozpoczyna się  w momencie przyjazdu Emilii. Bohaterka pojawia się w pensjonacie pod przykrywką i ma rozwikłać tajemnicę zaginięcia pana Hieromina. Sama idea prywatnej detektywki działającej incognito brzmi bardzo obiecująco i daje sporo możliwości fabularnych. Emilia jednak nie jest typową bohaterką kryminałów. Nie wpada wszędzie z impetem, nie przesłuchuje ludzi przy akompaniamencie dramatycznych spojrzeń i nie odkrywa tropów co kilka stron. Wręcz przeciwnie — działa spokojnie, chwilami wręcz zbyt opieszale.

Momentami można odnieść wrażenie, że bardziej niż samo śledztwo pochłania ją codzienność pensjonatu oraz relacje z mieszkańcami. Z jednej strony ma to swój urok, bo dzięki temu czytelnik lepiej poznaje bohaterów i atmosferę miejsca. Z drugiej jednak tempo dochodzenia bywa nierówne. Są chwile, kiedy akcja wyraźnie zwalnia i przypomina obyczajową opowieść z serii wiejskich opowieści.

Nie zmienia to faktu, że książkę czyta się bardzo lekko. Styl Urszuli Gajdowskiej jest swobodny i przyjemny, a narracja prowadzona w taki sposób, że łatwo wejść w świat bohaterów. Autorka dobrze radzi sobie z budowaniem małych scen codzienności — rozmów, drobnych obserwacji czy rodzinnych napięć. Te elementy tworzą pozytywny klimat całej historii.

Szczególnie dobrze wypadają postaci kobiece. A właściwie dwie starsze siostry, które pojawiają się w fabule niczym prawdziwy żywioł. To bohaterki, które od razu przyciągają uwagę i wnoszą do książki mnóstwo energii. Krzepkie, bezpośrednie, obdarzone ciętym językiem. Takie kobiety, które potrafią jednym zdaniem powiedzieć więcej niż policyjny raport. Ich obecność sprawia, że historia nabiera charakteru i humoru.

Ale właśnie przy nich aż chciałoby się więcej dialogów, drobnych złośliwości i sytuacyjnego humoru. Autorka stworzyła bohaterki z ogromnym potencjałem i szkoda, że nie pojawiają się jeszcze częściej. Bo kiedy wchodzą do akcji, od razu robi się ciekawiej. Są jak te ciotki z rodzinnych spotkań, które niby siedzą cicho przy stole, ale wiedzą absolutnie wszystko o wszystkich.

Książka ma też kilka naprawdę dobrych pomysłów fabularnych. Pojawiają się tajemnice, niedopowiedzenia i tropy, które skutecznie podtrzymują zainteresowanie. Problem polega jednak na tym, że nie wszystkie zostają rozwinięte równie mocno. Zwłaszcza wątek zaginięcia budzi mieszane uczucia. Samo rozwiązanie może zaskoczyć, ale sposób prowadzenia tej części historii pozostawia pewien niedosyt. Jest schematyczne i jakby nieco naiwne.

Nie oznacza to jednak, że książka zawodzi. Raczej sprawia wrażenie historii, która stoi jedną nogą w kryminale, a drugą w lekkiej obyczajówce. I chyba właśnie dlatego najlepiej odbiorą ją osoby, które nie szukają brutalnej sensacji czy mrocznego thrillera, lecz spokojniejszej opowieści z tajemnicą w tle.

Wątek romantyczny również został poprowadzony dość delikatnie. Relacja Emilii i Piotra rozwija się w sposób przewidywalny. Nie dominuje fabuły, choć chwilami wyraźnie odciąga uwagę od głównych motywów. 

Momentami miałam też wrażenie, że niektórzy bohaterowie zostali zarysowani trochę zbyt schematycznie. Są postacie, które aż proszą się o mocniejsze pogłębienie, bardziej wyraziste konflikty czy większą niejednoznaczność. Zwłaszcza że autorka potrafi tworzyć interesujące charaktery i widać to właśnie w tych bohaterach, którzy dostali nieco więcej przestrzeni.

Mimo tych drobnych niedociągnięć książka ma w sobie coś bardzo przyjemnego. To jedna z historii, przy których człowiek po prostu dobrze spędza czas. Nie wszystko musi być tutaj perfekcyjnie dopracowane, bo największą siłą tej opowieści jest klimat. Atmosfera małej społeczności, tajemnic skrywanych za zamkniętymi drzwiami i ludzi, którzy wiedzą o sobie więcej, niż chcieliby przyznać.

Autorka bardzo sprawnie pokazuje też, że na prowincji nic nie ginie całkowicie. Ani sekrety, ani urazy, ani dawne historie. Wszystko prędzej czy później wraca, czasem w najmniej oczekiwanym momencie. Ta duszna atmosfera niedopowiedzeń wypada w książce najlepiej.

W historii nie ma pościgów ani detektywów, którzy w jednej chwili rozwiązują zagadkę po błyskotliwym spojrzeniu na ślad buta w błocie. Tutaj wszystko dzieje się bardziej po wiejsku — trochę wolniej, trochę ciszej, za to z większą uważnością na ludzi. Dzięki temu łatwo uwierzyć w ten świat. Bohaterowie wydają się swojscy, momentami aż nazbyt znajomi. Każdy czytelnik bez problemu znajdzie tu kogoś przypominającego sąsiadkę z rodzinnej miejscowości, kuzyna zbyt idealnego, by mu ufać, albo ciotkę, która „niczego nie podsłuchuje”, choć zna wszystkie sekrety okolicy.

Dużym plusem książki jest także sposób prowadzenia dialogów. Nie brzmią przesadnie teatralnie ani sztucznie. Wręcz przeciwnie — wiele rozmów ma w sobie naturalność codziennych pogawędek, czasem lekko złośliwych, czasem podszytych ciekawością. Aż chciałoby się momentami jeszcze więcej tej słownej wyrazistości. To one nadają opowieści charakterystycznego smaczku i sprawiają, że historia nabiera lekko ironicznego uroku.

Autorka bardzo dobrze oddaje również specyfikę małych społeczności, w których trudno zachować anonimowość. W takim miejscu każdy nowy przyjazd wzbudza zainteresowanie, każde dziwne zachowanie staje się tematem rozmów, a przemilczenia mówią więcej niż słowa. Dzięki temu nawet spokojniejsze fragmenty książki nie nużą, bo czytelnik cały czas ma wrażenie, że pod powierzchnią codzienności coś się kotłuje.

Choć nie wszystkie wątki zostały wykorzystane tak mocno, jak mogłyby być, trudno odmówić tej historii uroku. Czasem podczas lektury pojawia się myśl, że autorka stoi o krok od stworzenia naprawdę mocnego kryminału obyczajowego, ale ostatecznie bardziej skupia się na atmosferze i relacjach. I niekoniecznie jest to wada. Po prostu trzeba wejść w tę historię z odpowiednim nastawieniem.

Książka ta jest dla osób, które lubią tajemnice podane w łagodniejszej formie. Dla czytelników ceniących klimat bardziej niż dynamiczną akcję. „Pensjonat pod tańczącymi ogniami” najlepiej smakuje właśnie wtedy, gdy pozwoli się tej historii płynąć własnym rytmem.

To lekki kryminał z obyczajową duszą, który nie próbuje za wszelką cenę szokować, ale skutecznie wciąga w świat prowincjonalnych tajemnic.

Grafika: https://pl.pinterest.com/